АГРОЭКОЛОГИ БИЗНЕСИЙН СУРГУУЛЬ

ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ ТӨВ

ҮЙЛДВЭРЛЭЛ ИННОВАЦИЙН ТӨВ

zar med 4 title                                                                         zar med 3                                                                         zar ,edee 2                                                                          Буцах

Хүнсний ногоо судлалын сектор

Товч түүх

1963 онд “Хүнсний ногоо, төмс, жимс, зөгийн” сектор нэртэй байгуулагдсан. Секторын тулгын чулууг ЗХУ-ын эрдэмтэн Э.Т. Мещеров Д. Шархүү, Д. Балжинням, Д. Уртнасан, Д. Волоож, А. Жүгдэр, Д. Ирвэллхам, Ж. Болтай, Б. Элдэв-Очир нар тавилцсан байна.

1963-1978 онд дээрх судлаачид ЗХУ, Чех, Монгол зэрэг орноос гаралтай 40 гаруй ургамлын 800 шахам сорт дээжүүдэд судалгаа явуулж манай орны тариалангийн төв бүсэд урьд өмнө тариалж байсан ногооноос хүнсний ногооны хэд хэдэн таримлуудыг ургуулах боломжийг илрүүлсэн.

БНМАУ-ын СНЗ-ийн тусгай шийдвэрээр 1964 оноос эхлэн УГТЭШХүрээлэнд хүнсний ногооны улсын сорт сорилтыг явуулах болсноор Монгол оронд өргөн тариалагддаг хүнсний ногооны 10 орчим төрлийн ургамлын шилдэг 40 гаруйсорт дээжиийг улсын сорт сорилтонд сорьж тариалангийн төв бүсэд анх удаа байцааны Номер первый-147, Хургалаг, Белорусская-85, лоолийн Невский-7, Сиибирский скороспелый-147, хэмхийн Муромский-36, Алтайский ранный-166, Шар луувангийн Нантская-4, Шантанэ-4261, улаан луувангийн Алтанбулаг, Красный великан, Розовый Красный с белым кончиком, шар манжингийн Красносельская, Шведская желтая, улаан манжингийн Бордо-237, бөөрөнхий сонгины Стригуновский, Бессоновский, саримсны Ховд, Улиастай, урт сонгины Алтай, жууцайны Хараа зэрэг сортуудыг нутагшуулан үйлдвэрлэлд нэвтрүүлснээр эдгээр сортыг улсын хэмжээнд өргөн тариалж байна.

Тус сектороос Монгол Улсын Гавьяат агрономч -1, Доктор-9, дэд профессор-1, ХААШУ-ны академич-1, ХААИС-ийн хүндэт доктор- 1, МУ-ын тэргүүлэх агрономч-2, хөдөлмөрийн гавьяаны улаан тугийн одонт -2, Алтан гадас одонт -6, Хөдөлмөрийн хүндэт медальт-1, улсын ургацын аварга ногоочин 2, улсын тэргүүний тариаланч- 6, Улсын аварга бригад хамт олон-2, эрдэм шинжилгээний ахлах ажилтан-2, тэргүүлэх ажилтан-3, дэд доктор-6, магистр 12 тус тус төрөн гарсан.

Үйл ажиллагааны чиглэл:

Ил талбайн болон хүлэмжийн ногоонытаримлуудын cелекци, сортсудалгаа,сортсорилт, үр үржүүлэг, хөрсгүй орчинд хүнсний ногоо ургуулах судалгаа.

Томоохон амжилтууд:

Сорт, технологийн нэр ОСГ дугаар Зохиогч Хамтран зохиогч
1 Бөөрөнхий цагаан байцааны сорт Ширхэнцэг-13 23077 О.Сүхээ Д.Волоож, Ч.Жавхланбаяр, Б.Одончимэг
2 Батун сонгины сорт Алтай 23072 Д.Волоож Ш.Янжинханд
3 Сармисны сорт Ховд 23075 Д.Волоож Б.Галя
4 Сармисны сорт Улиастай 23074 Д.Волоож Б.Галя
5 Жууцайны сорт Хараа 23071 Д.Волоож Б.Галя, Д.Нямдорж
6 Дун ногооны сорт Сувд 23070 Д.Волоож Б.Галя, Д.Нямдорж, Д.Шархүү
7 Улаан луувангийн сорт Алтанбулаг 23076 Д.Волоож А.Жүгдэр, Д.Нямдорж, Б.Галя
8 Үхэр сүүлний сорт Сэлэнгэ 23073 Д.Волоож Д.Шархүү, Д.Нямдорж
9 Шар манжингийн сорт Шведская желтая 23933 А.Жүгдэр Д.Волоож, Я.Бадрал
10 Шар манжингийн үр ургуулах арга 1439 А.Жүгдэр Д.Волоож, О.Цэцэгмаа, Ш.Янжинханд, Н.Жаргалсайхан
11 Төл сонгино сортлогч 15322 Б.Баточир Д.Волоож, С.Дэчинпил
12 Бөөрөнхий сонгиныг үрслэгээр ургуулах арга 23934 О.Цэцэгмаа Д.Волоож
13 Дуслын усалгааны аргаар хүнсний ногоо услах арга 23503 Д.Адьяабазар Д.Волоож, Ш.Баранчулуун
14 Жууцай тарих арга 23082 Д.Волоож Ш.Янжинханд
15 Дун ногоо, үхэр сүүл тарих арга 23081 Д.Волоож Д.Нямдорж
16 Батун сонгино ургуулах арга 23079 Д.Волоож Ш.Янжинханд
17 Шар луувангийн үр ургуулах арга 23080 Д.Волоож Я.Бадрал
18 Сармисыг таваарт ба үрэнд тарих арга 23078 Д.Волоож Б.Галя
19 Нийлэг хальсан бүрхүүл дор лооль ургуулах арга 65 Б.Наранцэцэг Д.Волоож
Ашигтай загварын гэрчилгээ
1 Бөөрөнхий сонгины үрийг үржүүлэх арга 1992 О.Цэцэгмаа Д.Волоож
Шинээр батламж авсан болон нутагшсан сортоор батлуулсан сортууд
Таримал болон сортын нэр Батлагдсан он Зохиогч Хамтран зохиогч
1 Оройнбайцааны Ширхэнцэг-13 2000 О.Сүхээ Д.Волоож, Б.Одончимэг, Ч.Жавхланбаяр
2 Үхэр сүүлний Сэлэнгэ 1986 Д.Волоож Д.Шархүү, Д.Нямдорж, Б.Галя, Ш.Янжинханд
3 Дун ногооны Сувд 1986 Д.Волоож Д.Шархүү, Д.Нямдорж, Б.Галя, Ш.Янжинханд
4 Улаан луувангийн Алтанбулаг 1977 А.Жүгдэр Д.Волоож, Д.Нямдорж, Б.Галя
5 Урт сонгиноны Алтай 1986 Д.Волоож, О.Сүхээ, Ш.Янжинханд, З.Баярсайхан
6 Цагаан хальстай сармисны Ховд 1986 Д.Волоож, О.Сүхээ,Г.Цогтзанаа, Ш.Оросоо, Ш.Янжинханд, Б.Галя
7 Улаан хальстай сармисны Улиастай 1986 Д.Волоож, Д.Балжинням, О.Сүхээ, Д.Хишигдолгор, Б.Галя
8 Жууцайны Хараа 1986 Д.Волоож, Д.Нямдорж, Б.Галя, О.Сүхээ, З.Баярсайхан
9 Шар манжингийн Хараа-5 2005 А.Жүгдэр Ж.Байгалмаа
10 Хүрэн манжингийн Шарын гол-48 2005 А.Жүгдэр Ж.Байгалмаа
11 Гоньдны Харгал 2005 О.Цэцэгмаа Б.Одончимэг
12 Цоохор майлзны Анар 2005 О.Цэцэгмаа
13 Цагаан луувангийн Орхон 2007 О.Цэцэгмаа Я.Бадрал, А.Жүгдэр, Ж.Байгалмаа
14 Шар луувангийн И-4755/ Ирээдүйтэй сортоор/ 2009 О.Цэцэгмаа
15 Лоолийн Июльский 2009 Ц.Нарандэлгэр Б.Наранцэцэг, Б.Одончимэг
16 Амтат чинжүүний Медаль 2012 Ц.Нарандэлгэр Б.Наранцэцэг, Б.Одончимэг
17 Бөөрөнхий байцаа Тиара F1 2014 Б.Одончимэг Ц.Нарандэлгэр
18 Харрикейн F1 2014 Б.Одончимэг Ц.Нарандэлгэр
19 Примеро F1 2014 Б.Одончимэг Ц.Нарандэлгэр
20 Цэцэгт байцаа Ранная Грибовская-1355 2014 П.Алтантуяа
21 Броколли Тонус 2013 П.Алтантуяа
22 Шар луувангийн ШантанэРоял 2013 Ж.Байгалмаа Л.Алтай
23 Шар луувангийн Балтиморе F1 2014 Ж.Байгалмаа
24 Шар луувангийн Cordobova F1 2014 Ж.Байгалмаа
25 Шар луувангийн Naval F1 2014 Ж.Байгалмаа
26 Хүрэн манжингийн Одноростковая 2013 Ж.Байгалмаа Л.Алтай
27 Хүрэн манжингийн Boro F1 2014 Ж.Байгалмаа
28 Хүрэн манжингийн Pablo 2014 Ж.Байгалмаа
29 Улаан луувангийн Софит 2013 Ж.Байгалмаа
30 Жижиг жимст хүлэмжийн лоолийн Вишневидный 2013 Б.Одончимэг Ц.Нарандэлгэр
31 Ил талбайн лоолийн Евгения 2013 Б.Одончимэг Ц.Нарандэлгэр
32 Навчит шанцайн Great leaves 2014 П.Алтантуяа
33 Хүнсний вандуйн Виола 2014 Ж.Байгалмаа

Хүний нөөц:

Овог нэр Боловсролын зэрэг Албан тушаал Холбоо барих
Ц. Нарандэлгэр Дэд доктор Секторын эрхлэгч 99824155 88014155
nardelger@yahoo.com; narandelger@ipas.edu.mn
П. Алтантуяа Магистр,докторант

ЭША

99373488
Аltaaperenlei@Yahoo.com
Б. Одончимэг Магистр,докторант

ЭША

88071512 9901512
Odno_bjd@yahoo.com
Ж. Байгалмаа Магистр,докторант

ЭША

88053250.99233250
Bujimaa@Yahoo.com
Б. Мөнхтөр Магистр,докторант

ЭША

88068953.99062953
Munkhuu1982@yahoo.com
П. Насан-Ариун Магистр

ЭША

95783616
Puje_ariuk@yahoo
  • image 01
  • image 01
  • image 01
  • image 01
  • image 01
  • image 01
  • image 01
  • image 01